Toolkit ondersteuning doe-het-zelf, peer-to-peer en bewonersinitiatieven autodelen
Het speelveld van deelmobiliteit is breed, van grote marktspelers tot bewonersorganisaties en informeel autodelen tussen bewoners. Deze verschillende vormen hebben elk een eigen dynamiek en maatschappelijke waarde. Zo kan onderling autodelen betaalbare mobiliteit bieden tussen bekenden, terwijl bewonersinitiatieven vaak werken vanuit gedeelde maatschappelijke doelen en democratische organisatievormen.
Deze toolkit helpt gemeenten om doe-het zelf autodelen en bewonersinitiatieven gericht te ondersteunen. De toolkit is gebaseerd op de Praktijkverkenning Bewonersinitiatieven (2025) van Natuurlijk!Deelmobiliteit en biedt praktische handvatten om zelfgeorganiseerd autodelen te begeleiden, laten groeien en structureel te verankeren. Deze toolkit is geen verplicht stappenplan, maar een ondersteunend hulpmiddel. Gemeenten kunnen onderdelen gebruiken wanneer zij willen verkennen, organiseren of versterken wat past bij hun lokale situatie.
Deze toolkit is ontwikkeld binnen het programma Natuurlijk!Deelmobiliteit, in samenwerking met partners en gemeenten.
Foto: MobiGo
Wat zijn de uitgangspunten van de toolkit?
De toolkit biedt gemeenten een praktische structuur om verschillende vormen van zelfgeorganiseerd autodelen te ondersteunen. In de Praktijkverkenning zijn zeven archetypen onderscheiden; deze toolkit richt zich op de archetypen 1–4:
- Platform (peer-to-peer) → individuen delen via een digitaal platform.
- Doe-het-zelf → onderling delen zonder platform.
- Autonoom bewonersinitiatief → bewoners organiseren en beheren zelf de autodeelservice.
- Ontzorgd bewonersinitiatief → bewonersgroep laat externe aanbieder autodeelservice uitvoeren.
In de praktijk lopen deze vormen vaak in elkaar over. De toolkit helpt gemeenten om hierover het gesprek te voeren en passende ondersteuning te bieden.
Wat biedt de toolkit?
De toolkit ondersteunt gemeenten bij:
- communicatie en eventuele werving rondom peer-to-peer en bewonersinitiatieven;
- het doorverwijzen naar passende aanbieders of initiatieven;
- de juiste support bieden bij het opzetten, organiseren en helpen groeien van bewonersorganisaties;
- het structureel borgen en monitoren van peer-to-peer en bewonersinitiatieven.
Hoe werkt de toolkit?
De toolkit is opgebouwd rond een fasering die inzicht geeft in het proces van organiseren en ondersteunen van zelfgeorganiseerd autodelen. Deze fasering helpt gemeenten om op het juiste moment de juiste rol te pakken en initiatieven gericht te begeleiden. Daarmee ondersteunt de toolkit het herkennen van hun groeipotentie en het versnellen van deze lokale bewegingen richting duurzame mobiliteit. De visual is onderdeel van de toolkit en laat ook deze fasering zien. Klik door naar de afzonderlijke fasen voor verdieping en praktische handvatten.
Fase 0: Basis inrichten: gemeentelijke organisatie
Ondersteuning begint bij een duidelijk aanspreekpunt en passende parkeerregelgeving, zodat bewoners vlot kunnen starten.
Fase 1: Inspireren en verkennen van interesse
Initiatief kan vanuit gemeente of bewoners komen. Kies een invalshoek passend bij buurt of gebied.
Fase 2: Van interesse naar actie
Gemeenten bieden overzicht en inzicht: welke vormen zijn mogelijk en waar kunnen bewoners terecht?
Fase 3: Plan en ontwerp bewonersorganisatie
Bewoners bepalen organisatievorm en besluitvorming. Gemeenten kunnen hierbij ondersteunen.
Fase 4: Realisatie en eerste uitvoering
Faciliteren van parkeerplaatsen, laadinfra en eventuele financiële ondersteuning.
Fase 5: Monitoring en impact
Ervaringen delen, maatschappelijke impact inzichtelijk maken en initiatieven laten groeien.
Downloads & duiding
Achtergrond
inventarisatie peer-to-peer autodelen en bewonersinitiatieven (2025)Â
| Archetype | Aanbod gedeelde auto’s  | Aantal deelnemers |
Aandeel EVÂ Â |
| Platform via Snappcar (peer-to-peer)Â |
10.000 (cijfers 2024) | 200.000 | Geen gegevens |
| Doe-het-zelf via Vereniging Deelauto |
1775 | 6.400 | Geen gegevens |
| Autonoom (bewonersorganisatie)Â |
131 | Geen gegevens. Schatting: 1.300 – 2.000 | >95% |
| Ontzorgd | Geen gegevens | 2.174 | 100% |
