Schaalsprong in deelmobiliteit: keuzes en afspraken
Nederland staat voor een grote mobiliteitsopgave. We bouwen meer woningen, terwijl de ruimte voor de auto afneemt en het openbaar vervoer niet overal een volwaardig alternatief biedt.
Deelmobiliteit wordt vaak genoemd als aanvullende oplossing. Maar hoe maken we van losse initiatieven een werkend systeem?
In het rapport Impactvolle Marktordening en de bijbehorende Concept bestuurlijke verklaring werken overheden samen aan antwoorden op die vraag. Centraal staan twee keuzes die bepalend zijn voor de komende jaren: de opschaling van deelauto’s in gebiedsontwikkelingen en de ontwikkeling van regionale netwerken voor deelfietsen en deelscooters.
Aanpak
De analyse en voorstellen in deze producten zijn tot stand gekomen binnen het programma Natuurlijk! Deelmobiliteit, waarin overheden en partners samenwerken aan de ontwikkeling van deelmobiliteit in Nederland.
De aanpak is gericht op het verbinden van beleid en praktijk:
- Analyse van de huidige markt en knelpunten
- Vertaling naar concrete beleidskeuzes
- Gezamenlijke uitwerking richting uitvoering
De bestuurlijke verklaring vormt de samenvatting van de belangrijkste uitgangspunten en legt de basis voor verdere besluitvorming en samenwerking.
Wat betekent dit concreet?
De centrale boodschap is dat deelmobiliteit alleen kan bijdragen aan de mobiliteitsopgave als het op schaal wordt georganiseerd en dat dit niet alleen aan de markt kan worden overgelaten.
Voor het maken van bestuurlijke afspraken zijn twee prioritaire thema’s benoemd:
1. Schaalsprong deelauto’s in gebiedsontwikkelingen
Toegang tot automobiliteit moet geborgd blijven, ook in gebieden waar minder ruimte is voor privéauto’s. Dat vraagt om:
- Een gezamenlijk perspectief
- Opschaling van het aantal deelauto’s
- Meer voorspelbaarheid voor aanbieders
- Samenwerking op stedelijk en regionaal niveau
2. Regionale netwerken van deeltweewielers
Deelfietsen en deelscooters kunnen het openbaar vervoer versterken en aanvullen. Dat vraagt om:
- Regionale systemen met samenwerking tussen gemeenten in plaats van losse initiatieven.
- Aantrekkelijk en gegarandeerd aanbod op ov-, woon-, en werklocaties
- Standaardisatie en integratie met bestaande mobiliteitssystemen
Voor wie is dit?
Deze producten zijn bedoeld voor:
- Gemeenten en regio’s die werken aan gebiedsontwikkeling en mobiliteit
- Provincies en rijksoverheid die sturen op bereikbaarheid en systeemniveau
- Aanbieders van deelmobiliteit
- Andere betrokken partijen in mobiliteit en gebiedsontwikkeling
Wat gebeurt er nu?
De bestuurlijke verklaring vormt de basis voor verdere besluitvorming via bestuurlijk overleg tussen gemeenten, provincies en het Rijk.
De komende periode wordt gesproken met koepels (VNG, IPO en Rijk) en met bestuurders van de betrokken overheidspartners binnen N!D. Daarbij staan draagvlak en verdere aanscherping van de concept bestuurlijke verklaring centraal, met als doel te komen tot gezamenlijke agendering en afspraken.
Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een uitvoeringsagenda, waarin de gemaakte keuzes worden vertaald naar concrete acties en samenwerking.
Downloads & duiding
Hier kun je de verschillende onderdelen bekijken en downloaden:
- Rapport Impactvolle Marktordening
- CONCEPT bestuurlijke verklaring
- Position paper aanbieders deelmobiliteit
- De Grondplaat
- Knoppen (volgt nog)
- Rapport Tussen wens en werkelijkheid (basisrapport december 2024)
- Video-duiding door Programmadirecteur Maarten van Biezen
Toelichting
De Grondplaat biedt een zo compleet mogelijke en neutrale beschrijving van de basis van deelmobiliteit. Daarbij wordt gekeken naar de positie van deelmobiliteit in het mobiliteitssysteem, met aandacht voor:
- ordening en regie
- wet- en regelgeving
- rolverdeling
De rol van deelmobiliteit ligt vooral in het versterken en aanvullen van het openbaar vervoer: deelfietsen voor de first en last mile, en deelauto’s voor plekken waar het OV niet komt. Deelmobiliteit biedt daarmee een aanvullende mobiliteitskeuze en toegang tot automobiliteit, bijvoorbeeld in woningbouwsituaties waar minder ruimte is voor eigen auto’s.
Het project Knoppen werkt de juridische mogelijkheden uit voor subsidiëring en contractering door gemeenten en regio’s. De opgenomen cases zijn illustratief en niet één-op-één toepasbaar. Er is geen standaardoplossing: afhankelijk van beleid, gebiedsvisie en marktsituatie zijn verschillende vormen van maatwerk mogelijk binnen het huidige instrumentarium. Veel van deze oplossingen zijn nog tijdelijk van aard en niet toekomstvast.
Samen hebben deze projecten bijgedragen aan de inhoud van het hoofdrapport Impactvolle Marktordening. Beide zijn voortgekomen uit het eerdere N!D-rapport Tussen wens en werkelijkheid.
